Przydrożne kapliczki i figury w gminie Szamotuły - znaki wiary oraz pamięci. Znasz je wszystkie?

Magda Prętka
Magda Prętka
Kapliczka z figurą w Gałowie
Kapliczka z figurą w Gałowie Magda Prętka
Udostępnij:
Są nieodłącznym elementem krajobrazu Ziemi Szamotulskiej. Nawiązują jednak nie tylko do kwestii religijnych i pobożności, ale i szeroko rozumianej kultury. Wiele przydrożnych kapliczek oraz figur, to cenne zabytki sztuki sakralnej

Przydrożne kapliczki i figury - z jakiego powodu je wznoszono?

Niektóre cechuje skromność, inne zachwycają rozmiarem oraz detalami architektonicznymi, w tym przede wszystkim zdobieniami. Spotykamy je na rozstajach dróg, niekiedy w centralnych częściach wsi, najczęściej zaś - przy drogach prowadzących do wiejskich osad. W życiu codziennym społeczności lokalnych pełnią niezwykle ważną rolę, naturalnie wpisując się w jej historię, tradycje i ludową obyczajowość.

Przydrożne figury wznoszone były z różnych powodów. Jedne stawiano dla upamiętnienia istotnego dla fundatora, bądź fundatorów wydarzenia, inne stanowiły wyraz głębokiej wdzięczności za doznane łaski. Ich budowie nierzadko towarzyszyły też określone intencje, a same figury chronić miały ludność przed chorobami, pożarami i powodziami. Wiele z nich powstawało na prywatnych posesjach. W krajobraz regionu zaczęły wpisywać się już w XIX wieku. Większość wzniesiono jednak przed II wojną światową, w latach 40. i 50 ubiegłego stulecia, a także w późniejszym okresie.

Przydrożne figury w gminie Szamotuły

W gminie Szamotuły znajduje się łącznie ponad 30 figur, przedstawiających Matkę Boską, Jezusa oraz świętych patronów. Zlokalizowane są głównie na terenach wiejskich, choć nie brakuje ich też w samym mieście. Przykład stanowi grota poświęcona Matce Bożej z Dzieciątkiem, znajdująca się przy szamotulskiej bazylice. Powstała z inicjatywy ks. prałata Franciszka Foreckiego w roku 1948, jako wyraz wdzięczności mieszkańców i mieszkanek za przeżytą wojnę i okupację. Wraz z biegiem lat zyskała miano niezwykłego dzieła sztuki sakralnej. W budowę groty oraz wykonanie figury zaangażowani byli Szymon Krzymień – mistrz kamieniarski oraz lokalni rzeźbiarze – Ignacy Pikusa i Jacek Hagel.

Kapliczka z figurą w Gałowie

Przydrożne kapliczki i figury w gminie Szamotuły - znaki wia...

Z kolei dzięki staraniom ks. kanonika Bogdana Kończaka, przy kościele pw. św. Krzyża w Szamotułach, w latach 90. powstała kapliczka Matki Boskiej Fatimskiej. Na uwagę niewątpliwie zasługuje także figura Najświętszego Serca Jezusowego usytuowana na prywatnej posesji nieopodal skrzyżowania ulic Lipowej, Kolarskiej i Felińskiego w Szamotułach (przy ścieżce prowadzącej do Kępy). Pełna majestatu i uroku, choć podniszczona, niezmiennie zachwyca.

Figurę ufundowali państwo Józefa i Bolesław Łączkowscy w 1930 roku. Stanowiła wyraz wdzięczności za szczęśliwe ukończenie budowy domu. W czasie wojny została przewieziona na szamotulski cmentarz przez Niemca, mieszkającego wówczas w domu państwa Łączkowskich. Po wojnie wróciła na swoje miejsce - informację tę odnajdujemy w pracy zbiorowej pod redakcją Krystyny Dąbrowskiej zatytułowanej „Kapliczki i figury przydrożne powiatu szamotulskiego”.

Wiele figur zostało zniszczonych

W okresie II wojny światowej Niemcy zniszczyli wiele z opisywanych obiektów, upatrując w nich symbole polskości. Społeczność lokalna nie szczędziła jednak sił i starań, by uchronić je przed „twardą ręką” okupanta. Tak było w przypadku figury św. Jana Nepomucena – patrona spowiedników, dobrej sławy, przewoźników, tonących i orędownika powodzi, a także patrona mostów i plonów, która stoi dziś w centralnej części Kąsinowa. Mieszkańcy i mieszkanki przechowywali ją w czasie wojny w swoich domach, ocalając od niechybnej dewastacji i zburzenia. Niestety nie udało się to w Rudniku, gdzie przedwojenna kapliczka Matki Bożej została przez Niemców rozebrana. W latach 40. odbudował ją jednak Szczepan Spławski, który dodatkowo wmurował cokół.

Wewnątrz figura Matki Bożej. Na cokole rzeźba Jezusa niosącego Krzyż. Wykonana przez poznańskiego rzeźbiarza, a ofiarowana przez Wojciecha Mańczaka. Poświęcona ok.1946 roku - cytat z publikacji „Kapliczki i figury przydrożne powiatu szamotulskiego”.

Dowodem na to, jak wielką rolę kapliczki i figury odgrywały w życiu codziennym społeczności lokalnej jest także historia z Baborówka. Tu bowiem, z inicjatywy mieszkańców i mieszkanek wsi, w roku 1945 lokalny murarz, Stanisław Wachowiak pobudował z cegieł rozbiórkowych kapliczkę Matki Bożej. Jej lokalizacja – w okolicach lasu pomiędzy Kępą, a Baborówkiem nie była przypadkowa. Obiekt powstał na miejscu krzyża, zniszczonego w czasie wojny przez okupantów. Na miejscu niezwykle ważnym dla całej wioski.

Przydrożne kapliczki i figury w gminie Szamotuły, to znaki wiary i pamięci

W istocie jednak wszystkie figury i kapliczki skrywają w sobie historie szczególne. Bardzo często są to bowiem historie pisane przez wielopokoleniowe rodziny, które gromadziły się przy nich na wspólnej modlitwie, w czasach trwogi, ale i wielkiej radości. Zwyczaj ten do dziś kultywowany jest zresztą w wielu wioskach. W maju i październiku mieszkańcy oraz mieszkanki spotykają się przy figurach, by oddać cześć Matce Bożej, a w okresie Wielkiej Nocy w niektórych wsiach święcone są tu potrawy. Bezsprzecznym zaś jest, że przydrożne figury oraz kapliczki stanowią niezwykle ważny element życia religijnego regionu, wpisując się zarazem w kulturę i sztukę Ziemi Szamotulskiej.

Kapliczka Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Wielonku

Gm. Ostroróg. Przydrożne kapliczki oraz figury - znaki wiary...

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

Neo Tools

NEO TOOLS 81-551-L

248,99 zł136,80 zł-45%
miejsce #2

adidas

Adidas Terrex Swift Solo D67031

339,99 zł239,99 zł-29%
miejsce #3

CMP

CMP Rigel Mid Wmn Trekking Shoe Wp 3Q12946 Granatowy

399,00 zł289,00 zł-28%
miejsce #4

adidas

Adidas Przeciwdeszczowa Męska Core18 Rain Czarny

169,00 zł139,00 zł-18%
miejsce #5

Hi-Tec

Hitec Męska Kurtka Softshell Hi-Tec Neti Czarna

154,99 zł137,99 zł-11%
miejsce #6

Karrimor

Karrimor Spike Low K950 Bkr Czarny Czerwony

292,99 zł279,00 zł
Materiały promocyjne partnera

Historia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie